ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡದಿರಿ ಕಾಮ್ರೇಡ್...

ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡದಿರಿ ಕಾಮ್ರೇಡ್... ತಡಮಾಡಬಾರದಿತ್ತು ನಾನು, ಕಾಡ ಹಾದಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಜಾಡು ಹಿಡಿದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದ ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಜಯಕುಮಾರ್ ರ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲು ತಡಮಾಡಲೇಬಾರದಿತ್ತು... ಆದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡವಿತ್ತು, ಒಂದು ಕಡೆ ಚುನಾವಣೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ರಾಜಕೀಯ ಕರ್ತವ್ಯ, ಓಡಾಟ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳು ಸಹಯಾನದಲ್ಲಿ ವಿಠ್ಠಲನ ನೆನಪಿನ ಮೂರನೇ ವರ್ಷದ ಉಪನ್ಯಾಸ ತಯಾರಿ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿಯೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ದಾಖಲಿಸಿ ಕಳಿಸಲು ತುಸು ತಡಮಾಡಿದೆ. ಜಯಕುಮಾರರು ಕಾಯಲಿಲ್ಲ. ನಡೆದೇಬಿಟ್ಟರು. ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಆಲಿಸಿದರು, "ಕಾಮ್ರೇಡ್, ನಿಮ್ಮ ಬರಹದ ತುಂಬಾ ಕೆಂಬಾವುಟದ ಕಂಪಿದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ/ಮ್ಮ ಮನ ಕಂಪಿಸಿದೆ; ರೋದಿಸಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಅಮ್ಮನ ಜೊತೆಗೆ ಅಂದು ಯಜಮಾನನ ಮನೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ನಾನೂ ನಡೆದೆ, ಅಣ್ಣ ಚಂದ್ರಶೇಖರರಕೈ ಹಿಡಿದು ನಾನೂ ಸಾಗಿದೆ, ನಿಮ್ಮ ಒಳಿತಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲೂ ಕಷ್ಟದ ಅನುಭವದಲ್ಲೂ ನಾನೂ ಜೊತೆಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ಓದಿದೆ. ನಮ್ಮನಮ್ಮ ಕಷ್ಟಗಳ ನಾವೇ ದಾಖಲೆ ಮಾಡುವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯದು, ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬೇಧ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಸಂಘಟನಾ ಅನುಭವ ಪೂರ್ತಿ ಬರೆಯಿರಿ ಕಾಮ್ರೇಡ್" ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದೆ. ತಮ್ಮ ತೋಟದ ಮನೆಯ ಅಂಗಳ ಈಗ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಬೇಕು, ಸಹಯಾನದ ಹಾಗೆ. ನೀವೂ ಬನ್ನಿ ಬಳಸಿ, ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಲೀಲಾ ಹತ್ತಿರ ಮಾತಾಡಿ ಎಂದು ಫೋನ್ ಇಟ್ಟರು. ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ನಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಕಮೆಂಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಬಾಳಸಂಗಾತಿ ಡಾ. ಲೀಲಾ ಸಂಪಿಗೆ ಕೂಡ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡರು, ಬೇಗ ಬರೆದುಕೊಡು ಅಂದಿದ್ದರು. ಅದಾಗಿ ಕಳೆದ ವಾರ ಹಂಸಲೇಖ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಣ್ಯರು ಅವರ ತೋಟದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಅನಿಸ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಮೇ ೨೫ ಕ್ಕೆ ಅದೆಲ್ಲ ಸುಳ್ಳಾಗಿತ್ತು.

ಅಂದು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೧, ತಡರಾತ್ರಿ ನಾನು "ಕಾಡು ಹಾದಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಜಾಡು" ಓದಿ ಮುಗಿಸಿ ಅದೇ ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯ ಖಾಲಿ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದ ಟಿಪ್ಪಣಿ ನಿಮ್ಮ ಓದಿಗೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವೆ. (ಅಂದು ಸೆಲ್ಫಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದಿಟ್ಟ ಫೋಟೋ ಕೂಡ.) ನಾನು ೧೯೯೧-೯೨ ರಿಂದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ದಲ್ಲಿ ಚಳುವಳಿಯತ್ತ ಬಂದು, ೯೩-೯೪ ರಿಂದಲೇ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಸ್.ಎಫ್.ಐ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಮನಸಿನ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವಳು. ಆಗ ಪದೇಪದೇ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಸರು ಆರ್ ಜಯಕುಮಾರ್, ಲೀಲಾ ಸಂಪಿಗೆ, ಆರಾದ್ಯ, ಕಟ್ಟಿ, ಕೊಂಚಾಡಿ, ವಸಂತ, ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಹೀಗೆಲ್ಲ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಕುಮಾರರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಠ್ಠಲನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹಲವುಬಾರಿ ಕೇಳಿದ್ದೆ. ನಂತರ ನಾನು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು, ನಾನು ಕೆರೆಕೋಣದಲ್ಲಿರುವ ಸಹಯಾನದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುತ್ತ ಗೇಟಿನ ತನಕ ಹೋದಾಗೆಲ್ಲ, ತೋಟದ ಕಟ್ಟೆ ಹತ್ತಿರ ಹೋದಾಗೆಲ್ಲ, ಜಯಕುಮಾರರು ನಮ್ಮನೆಯಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ ಅದೇ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಯೋಚನಾಮಗ್ನರಾಗಿ ಕುಳಿತ ರೀತಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಟ್ಟೆಗೆ ಎರಡೂ ಕೈ ತಾಗಿಸಿಟ್ಟು ಕತ್ತು ಅಡ್ಡ ತಿರುಗಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಯಾವಾಗಲೂ ಮರೆಯಲಾರದ್ದು. ಅವರು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಜಾಗ, ದಿನವೂ ಜ್ಞಾಪಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಜೋಯಿಡಾಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು, ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿ ಸಂಗಮ ನೋಡಬೇಕು ಎಂದಿದ್ದೆಲ್ಲ ಸುಳ್ಳು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಭೇಟಿ ಅಂದರೆ ಸಮುದಾಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಲೀಲಾ ಸಂಪಿಗೆಯವರ ಜೊತೆಗೆ. ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದೆ. ಕೂಡಲೇ "ಕಾಡು ಹಾದಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಜಾಡು" ನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಓದಿದೆ. ನಿಬ್ಬೆರಗಾದೆ. ಅಂದು ಇವರೆಲ್ಲ ರಾಜ್ಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾಗ ಎಸ್.ಎಫ್.ಐ ಮತ್ತು ಡಿವೈಎಫ್ ಐ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ವಿಠ್ಠಲನಿಂದ ಹಾಗೂ ಸಂಘಟನೆಯ ಹಿರಿಯ ಸಂಗಾತಿಗಳಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಅಂದಿನ ತಂಡದ ಬಗ್ಗೆ ತುಸು ಕೇಳಿದ್ದೆನಷ್ಟೆ. ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನಾನುಭವ ಓದುತ್ತಲೇ ಜೊತೆಗೇ ಸಾಗಿದೆ. ಕುಞಮ್ಮರ ಜೊತೆಗೆ ನಡೆದೆ, ಅಣ್ಣನ ಕಾದೆ, ಕುಮಾರ ಜಯದ ಹಾದಿ ಅಂದರೆ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ನಾನೂ ನಡೆಯುತ್ತ ಘೋಷಣೆ ಹಾಕುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ. ಸೋಲಿನಲ್ಲಿ ಜಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಮ್ಮ ಕುಞಮ್ಮ ಅಗಲಿದಾಗ ನಾನೂ ಅತ್ತೆ. ನಿಮಗೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಶುಭಾಶಯ ಎಂದು ಅಂದೇ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಹೌದು, ಅನುಭವಿಸಿ ಬರೆದ ಆಳದ ಸಂಕಥನವದು. ತಂದೆ ಯಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದಿದ್ದರೂ ತಾಯಿಯಂತೂ ಕಣ್ಣೆದುರಿನ ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಅಣ್ಣ ಎಂದರೆ ಅನ್ನದ ಕಣವೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಜಯಕುಮಾರರು ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆಲ್ಲ ಊರುಗೋಲಾಗಿದ್ದರು. ಬದುಕೆಲ್ಲ ಬೆಂದುಬೆಂದು ಬಾಳುವೆ ಮಾಡಿದವರು. ಮಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲದ ಕಷ್ಟ ಗಳನ್ನು ಹುಗಿದಿಟ್ಟು ಇನ್ನೇನು ತನ್ನ ಜೀವನಯಾನ ಮುಗಿಯುವಾಗ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿ ಚರಿತ್ರೆಯ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯ ಸೇರಿಸಿದರು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಷ್ಟ ಸುಖ ಬರುತ್ತದೆ, ತನಗೆ ಮಾತ್ರ ಯಾತನೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ. ನಮಗಿಂತ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದುಕನ್ನು ಗೆದ್ದವರು ಬಹಳಜನರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಜಯಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸಾಕ್ಷಿ. ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕೆಲಸಗಾರರು, ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಬರಹಗಾರರು ಓದಲೇಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕ ಇದು ಎಂದೇ ನಾನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕ ತರಿಸಿಲು ಹೇಳಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ "ಪ್ರೀತಿಪದ" (ಡಾ. ವಿಠ್ಠಲ ಭಂಡಾರಿ ನೆನಪಿನ ಸಮಾಜವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ) ದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿ ಖರೀದಿಸಿದೆವು. ಸಹಯಾನದ ಮೊನ್ನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕೆಲವು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆವು. ಈಗ ಉಳಿದದ್ದು ನೆನಪು ಮತ್ತು ಅಂದು ನೋಡಿದ ಮುಖದ ಛಾಯೆ. ಅವರ ಬಾಳಸಂಗಾತಿಗೆ ಅಂದರೆ ನನ್ನ ಕಾಮ್ರೇಡ್ ಲೀಲಾ ಅವರಿಗೆ ಏನೆಂದು ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುವುದು... ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಆರೈಕೆಯೇ ಜಯಕುಮಾರರ ನೆನಪನ್ನು ಕೂಡ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಂಬಿರುವೆ. ಅವರ ಧೈರ್ಯ, ಸಾಹಸ, ಸಹನೆಯ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಲಾಲ್ ಸಲಾಂ. ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತುಂಬು ಪ್ರೀತಿ.